Anayasa mahkemesi tarafından 22.03.2023 tarihinde verilen 2023/53 Esas 2023/49 Karar sayılı kararı ile (“Karar” olarak anılacaktır) 6235 Sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu’nun 26. maddesinde yer alan disiplin hükümleri iptal edilmiştir.
6235 Sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu nedir ?
6235 Sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu (“Kanun” olarak anılacaktır), 04.02.1954 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.
Kanun, Türkiye sınırları içinde meslek ve sanatlarını icraya kanunen yetkili olup da mesleki faaliyette bulunan yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarları bir araya getirerek bir meslek örgütü kurulmasını sağlamıştır.
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’nin Kuruluş Amacı Nedir ?
Kanun’un 2. maddesinde yer alan düzenlemelere göre, TMMOB’ un kuruluş amacı :
- Bütün mühendis ve mimarları ihtisas kollarına ayırmak ve her kol için bir oda kurulmasına karar vermek,
- Mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak,
- Meslek ve menfaatleriyle ilgili işlerde resmi makamlarla işbirliği yaparak gerekli yardımlarda ve tekliflerde bulunmak, meslekle ilgili bütün mevzuatı normları, fenni şartnameleri incelemek ve bunlar hakkındaki görüş ve düşünceleri ilgililere bildirmektir.
Anayasa Mahkemesi Kararı Ne Anlama Gelmektedir?
Kanun’un amacı daha önce de bahsettiğimiz üzere temsil ettiği meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmaktır.
TMMOB, Kanun’un 26. maddesinde yer alan cezaları uygulayarak disiplini tesis etmektedir. Ancak ilgili söz konusu kanun maddesinde, belirlenen kurallara uymayan meslek mensuplarına herhangi bir değerlendirme kriterine bakılmaksızın haysiyet divanı tarafından yazılı ihtar, (25) liradan (100) liraya kadar para cezası, (100) liradan (1 000) liraya kadar para cezası, 15 günden 6 aya kadar serbest sanat icrasından men’i ve odadan ihraç cezaları verilebilmekteydi.
Kanun’da yer alan bu yetkinin herhangi bir sıralamaya tabii olmadığı, haysiyet divanı tarafından uygun görülen herhangi bir cezanın verilebileceği düzenlenmiştir. Bu durum, aynı eylemi gerçekleştiren bir kişiye yazılı ihtar verilebileceği gibi başka bir kişiye odadan ihraç cezası verilmesi sonucunu doğurabilecektir. Bunun meydana gelmemesi için herhangi bir hukuki düzen bulunmaması ve öngörülebilir olmamasını Anayasa’nın 2. maddesine aykırı bularak iptal etmiştir.
“Bu tespitlerden hareketle kuralla haysiyet divanına verilen yetkinin somut olayın özelliklerine, eylemin ağırlığına, oluşan zararın büyüklüğüne göre kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılmasını sağlamanın yanında işlenen disiplinsizlik eylemi ile tayin edilen disiplin cezası arasında adil bir dengenin gözetilmesini sağlayacak gerekli ve yeterli mekanizmanın kurulamadığı bu nedenle kural kapsamında verilecek disiplin cezaları bakımından keyfi yorum ve uygulamalara karşı hukuki güvencenin sağlanmadığı sonucuna varılmıştır.”
Anayasa Mahkemesi Kararı Ne Zaman Yürürlüğe Girecektir ?
Anayasa Mahkemesi, iptal kararının 04.02.2024 tarihinde yürürlüğe girmesine karar vermiştir.
